|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Otomatik tanımanın hız kazanan bir alanı olan RFID aynı zamanda her tarafa yayılan bilgisayar teknolojileri içinde büyük bir paya sahip olarak karşımıza çıkmaktadır. En basit haliyle RFID, çubukkod kavramı ile benzeşmektedir. Mevcut teknolojilere ve artan veri işlemlerine bir tamamlayıcı olarak görülen RFID, 1970 yılından beri kullanılan kanıtlanmış bir teknolojidir.
RFID için daha karmaşık bir tanım verecek olursak bu, elektromanyetik yakınlık tanıma ve veri işleme sistemidir, şeklinde olacaktır. Varlıklar ve nesneler üzerinde RFID etiketleri, bu etiketlerdeki bilgiye ulaşmak ve okumak içinde RFID okuyucuları kullanarak, RFID çubukkod teknolojisi üzerinde optik olmayan iletişimi, bilgi yoğunluğu ve iki taraflı iletişim becerisi ile gelişme sağlamıştır.
RFID günümüzde geniş uygulama ve kullanım alanları bulmuştur. Bina giriş-çıkışları, tedarik zinciri izleme, geçiş ücreti toplama, otopark giriş kontrolü, perakende satış stok denetimi, kütüphane kitaplarını izleme, hırsızlığı önleme, araç güvenlik sistemleri ve hareket izleme bu alanlardan sadece bir kısmıdır.
RFID sistemler verimlikte büyük kazançlar sağlarken, bireylerin ve kurumların güvenliğine ve mahremiyetine yönelik büyük tehditleri meydana getirmektedir.
RFID araştıran ilk makalelerden biri olan “Yansıyan Enerji Yöntemi ile İletişim” adıyla 1948 yılında Harry Stokman tarafından ikinci dünya savaşı sırasında radar ve radyo araştırmaları kabul edildikten hemen sonra yayınlandı. RFID ile ilişkili olarak uzun menzilli alıcı verici sistemleri ve uçaklar da kullanılan IFF (dost ya da düşman) sistemleri gibi başka teknolojiler de geliştirildi.
1950’lerde RFID teknikleri, bir grup öncü bilim adamının yayınladığı araştırma ve bilimsel tabanlı makaleler ile kuramsal olarak keşfedilmiştir. 1960’larda çok sayıda araştırmacı ve mucit ilk örnek sistemler geliştirmiştir. O dönemlerde elektronik makale gözetimi (EAS – electronic article surveillance) donatımları kullanılarak ticari anti-hırsızlık sistemleri (örnek Sensormatic ve Checkpoint) piyasaya sürülmüştür. Sistem 1-bitlik RFID etiketler kullanır, amaç etiketin ortamda bulunup bulunmadığını tespit etmektir, genellikle perakende satış mağazalarında yüksek fiyata sahip ürünlere takılarak kullanılır. Bu sistem ile RFID sistemlerin dünya üzerinde ilk ve en yaygın ticari kullanım şekli olmuştur, aynı zamanda RFID teknolojilerinin anti-hırsızlık konusunda sonuç veren bir kanıtı olmuştur.
1970 yıllarında RFID’ye araştırmacılar, geliştiriciler ve içlerinde Los Alamos Bilim Laboratuarı, İsveç Mikrodalga Enstitüsü gibi organizasyonlarında bulunduğu akademik enstitüler tarafından yoğun ilgi olmuştur. Bu dönem içinde hayvan etiketleme gibi ticari olarak varlığını sürdürebilecek, büyük çalışmalar ve uygulamalar yapılmıştır.
1980li yıllarda RFID uygulamaları birçok alana yayılmıştır. Avrupa’da hayvan izleme sistemleri çok yaygınlaşmış, aynı zamanda İtalya, Fransa, Portekiz ve Norveç gibi ülkelerde ücret geçişli yollar RFID ile donatılmıştır.
1990lar RFID için kayda değer bir dönemdir, Oklahoma da 1991de açılan ücretli geçiş sistemi araçlara gişelerden araçlarıyla duraklamadan hızlıca geçiş imkanını tanımıştır. Benzer tarz sistemler Avrupa’da da kendine yer bulmuştur. Bu tarz uygulamalar zamanla dünya üzerinde yayılmış ve Arjantin, Avustralya, Brezilya, Çin, Güney Afrika, Japonya, Kanada, Yeni Zelanda ve daha birçok ülkede kullanılmıştır.
Gelişmeler 1990larda bütünleşmiş devrenin geliştirilmesi ile RFID etiketlerinin bir tek bütünleşmiş devre boyutuna küçültülmesine kadar devam etti.
Şu an frekans spektrumu tahsisinin ussallaştırılması için devletlerarasında, standartların geliştirilmesinde ve ticari uygulamaların ortaya konması konusunda büyük bir çalışma mevcuttur. Bugüne kadar Birleşik Devletler Tescil Dairesinde RFID ve uygulamaları ile ilgili 350den fazla patent kayıtlıdır.
Günümüzde, RFID radyo dalgaları ile insanları ya da nesneleri otomatik olarak tanıma için kullanılan teknolojiye verilen genel terimdir. Tanıma için birden çok metot mevcuttur, bu metotlardan en çok kabul göreni RFID etiketinin yegâne kimliğini, bir nesne ya da bir insanla ilişkilendirmektir. Bir RFID sistemi tipik olarak şunlardan oluşur.
- Bir RFID cihazı (etiket) - Bir antene ya da alıcı-vericiye sahip etiket okuyucu - Bir ev-sahibi sisteme ya da bir teşebbüs sistemine bağlantı
RFID cihazları güç kaynağına (pil) sahip olanlar ve olmayanlar olarak iki geniş kategoriye ayrılırlar. Bir okuyucuya sinyalini aktif olarak ileten RFID cihazına alıcı-verici (transponder – TRANSmitter/resPONDER) denir. Güç kaynağına sahip olmayan pasif cihazlara ise etiket denir. Günümüzdeki yaygın kullanım, güç kaynağına sahip cihazları “aktif etiket”, güç kaynağına sahip olmayan cihazları “pasif etiket” olarak isimlendirmektir. Aktif etiketler genelde hem yazılabilir hem okunabilir cihazlardır, ancak pasif etkiler sadece okunabilir.
Aktif etiketler fiziksel olarak pasif etiketlere göre daha büyüktür ve daha pahalıdırlar. Aktif etiketlerin ömürleri üzerlerinde güç kaynağının ömrü kadardır, günümüzde bu süre 10 yıla kadar çıkarılmıştır.
Pasif etiketler daha hafif, küçük ve ucuzdurlar, güç kaynağına sahip olmadıkları için ömürleri süresizdir. Etiket ile okuyucu arasındaki değiş tokuş etiketin veri depolama kabiliyeti ile sınırlıdır, kısa mesafeden okunabilirler ve yüksek güce sahip okuyuculara ihtiyaçları vardır. Elektromanyetik olarak “gürültülü” ortamlarda performansı düşer.
Güç kaynağına sahip ama okuyucu ile alışverişte okuyucunun sağladığı sinyali kullanan etiketler ise yarı-pasif etiket olarak isimlendirilir.
Etiketler şekilleri, büyüklükleri, korunaklı yapıları vb. özellikleri ile çok çeşitli hallerde sunulabilirler. Hayvanları izlemek için kullanılan etiketler yaklaşık olarak 10mm uzunluğunda ve 1mm çapındadır, bu etiketler deri altına yerleştirilebilen cinstendirler. Bazı etiketler bina giriş çıkışlarında kullanılmak üzere kredi kartı büyüklüğünde kartların için yerleştirilir. En genel kullanıma sahip etiketler kutular üzerine yapıştırılan 120 x 100 x 50 mm boyundaki etiketlerdir. Ticari olarak elde edilebilir en küçük etiket 0.4 x 0.4 mm boyunda, bir kağıttan daha incedir.
Etiket Verisi
Etiketler, salt okunur (ROM), rasgele erişimli (RAM) ve bir defa yaz çok defa oku (WORM) tip bellekler ile birleştirilebilirler. Salt okunur bellekte güvenlik için gerekli olan veriler, yegâne bir cihaza ait kimlik ya da işletim sisteminin talimatları saklanır. Rasgele erişimli bellek ise alıcı-verici etiketi sorgularken, etiket sorgu sonucu cevap gönderirken veri saklamak için kullanılır. Veriler eşsiz bir kimlik belirtir, belki bu kimliğe ek olarak bir işletim sistemi, geçici veya kalıcı veri depolama ve elektronik ürün kodunu (EPC – çubuk kodun ardılı).
Pasif etiketler gücünü, iletim sırasında indüklenen bağlama (inductive coupling) ile alıcı-vericinden alır. Pasif etiketler alıcı-vericinin yaptığı soruşturmaya bu şekilde cevap verir. İndüklenen bağlama genelde yakın mesafeye ihtiyaç duyar. Aktif etiketler genelde yayılım bağlamıyla iletişim kurarlar, alıcı-vericilere cevabı sahip oldukları dâhili güç kaynaklarını kullanarak gönderirler.
Frekans tahsisi genellikle devletler tarafından, yönetmelikler ve kanunlar yoluyla idare edilir. RFID uygulamalarına tahsis edilen frekanslar, ISO ve benzer uyumluluğu destekleyen kuruluşlar tarafından standart hale getiriliyor olsa dahi uluslar arası platformlarda farklılıklar göstermektedir. Örneğin UHF için Avrupa 868 MHz kullanırken, Birleşik Devletler 915 MHz kullanmaktadır. Günümüzde RFID uygulamaları için küresel esaslarda geçerli olan tutarlı frekans aralıkları çok az sayıdadır. RFID uygulamalarında genel olarak kullanılan üç frekans dağılımı vardır (Tablo–2).
Genel olarak, düşük frekans pasif etiketlerin etkili menzili yaklaşık 30cm, yüksek frekans pasif etiketlerin etkili menzili 1m ve ultra yüksek frekans pasif etiketlerin etkili menzili ise 3-5m civarındadır. Demiryolu ve tedarik zinciri gibi uzun menzile ihtiyaç duyulan uygulamalarda aktif etiketler kullanılarak menzil 100m’ye kadar artırılır.
RFID’nin başlıca kullanım alanları taşımacılık, lojistik, imalat, işleme ve güvenliktir.
Hayvan Etiketleme Ücretli Yol Geçiş Sistemleri Hayvancılık Elektronik Güvenlik Sistemleri Zehirli ve Tıbbı Atık Denetimi Gişe Geçiş Kontrolü Posta Takibi Zaman ve Devam İzleme Havayolları Bagaj Yönetimi Üretim İşlemleri ve Robotik Kalpazanlıkla Mücadele Saldırı İzleme Araç Alarm ve Motor Kilidi Sistemleri Pasaportlar
Standardizasyondaki noksan ve frekans tahsisi alanındaki uyum eksikliği bu endüstriye sekte vurmaktadır. Bu alanda, önemli RFID üreticilerinin sunduğu tescilli sistemler standart uyumsuzluğunun hızla artırmaktadır. ANSI ve ISO, RFID standartlarını belirlemek için çalışmaktadır. Bu çalışmalar sonuçlarını hayvan etiketleme (ISO 11784 ve 11785) ve tedarik zinciri ürün izleme (ISO 18000–3 ve 18000–6).
RFID sistemlerinin başlıca avantajı teknolojisinin temas olmadan işleyen ve çizgi görüşü gerektirmeyen karakteristiğidir. Etiketler, kar, buz, sis, boya, kir, kutu içi, araç içi ve depo gibi görsel ve çevresel olarak zorlayıcı şartlarda da okunabilir. 100ms gibi kısa bir cevap süresine sahip RFID okuyucusu ile bir sürü (birkaç yüz) etiket neredeyse aynı anda okunabilir. Algılayıcılar ile birleştirilmiş etiketler ile ürünün durumu hakkında çok önemli bilgiler edilebilinir. Örneğin dondurulmuş gıdaların sıcaklıkları izlenir, problemli alanlar tespit edilir ve alarmlar çalıştırılır.
RFID teknolojisini birleşik devletler ordusu 1990 yılından beri kullanmaktadır, ordu teknolojiyi ilk olarak 1990 yılının ortalarında Bosna’da kullanmıştır. İngiliz silahlı kuvvetleri ilk olarak 2003 yılında RFID teknolojisini benimsemiştir, NATO üye ülkeler ile ise bu teknoloji hakkındaki görüşmeler devam etmektedir.
1 Haziran 2005 itibariyle Amerikanın ünlü alışveriş merkezleri zinciri Wal-Mart ve Birleşik Devletler Savunma Departmanı, kendilerine ürün ve malzeme tedarik eden firmaların tedarik zincirlerinde RFID teknolojisinin kullanılmasını şart koşmuştur. Bu bağlamda firmaların tedarik ettiği tüm ürünler ve malzemeler RFID etiketleri ile etiketlenmiştir. Bu sayede RFID teknolojisi Amerika Birleşik Devletlerinde hızla benimsenmeye başlanmıştır.
İngiliz Tesco süpermarketler zinciri 2004 yılı başında, merkez dağıtım deposundan süpermarketler arasındaki nakliyeyi izlemek için bir RFID ağı kurmuştur.
Ocak 2003 tarihinde dünyanın önde gelen firmalarından Gillette ürünlerini etiketlemek için 500 milyon adet RFID etiketi sipariş vermiştir.
Mart 2003 yılında Benetton benzer şekilde, ürünlerinde RFID etiketlerinin diktirileceğini duyurmuştur ancak bir boykotla karşılaşıp kararlarından geri dönmüşlerdir.
Mastercard ve American Express RFID entegre kartlar üzerinde testlerini sürdürmektedirler.
Mobil 1997 yılında “speedpass” adıyla RFID kartlar kullanarak bir uygulama başlatmıştır.
Günümüzde birçok binek otomobil anahtarlarında ve kontaklarında immobilizer adıyla RFID ile donatılmıştır.
Birçok havayolu firması RFID teknolojisini test etmiştir ancak ilk olarak Delta Airlines 40000 adet çantayı etiketleyerek yaptığı testler sonucu RFID teknolojisini servislerine adapte etmeyi öngörmüştür. Firma teknoloji sayesinde 1000 çantanın 996 adedini gitmesi gereken yere göndermektedir. Kalan 4 çantanın kaybını engellemek içinse yıllık 100 milyon dolarlık harcama yapmaktadır. Bugün 1000 çantadan kaybolan 18ini yerine ulaştırabilmek için 1800 dolar harcayan British Airways de RFID kullanacağını açıklamıştır.
Avustralya Sydney’de Star City Casino hırsızlığını frenlemek amacıyla çalışanlarına verdiği 80000 üniformayı RFID ile etiketlemiştir. Las Vegas’daki New Wynn Casino’da da oyunlarda kullanılan para fişleri RFID ile hırsızlığı ve sahteciliği engellemek için etiketlemiştir.
Dünyanın önde gelen lastik üreticilerinden Michelin, ürettiği lastiklerin içine RFID etiketlerini yerleştireceğini açıklamıştır. Firmanın amacı her bir lastiği ayrı ayrı numaralandırıp, lastiğe ait bu numarayı lastiğin takıldığı aracın şase numarasıyla eşleştirmektir. Kullanılan özel etiket ile lastik diş boyu ve lastik dayanıklılığını da ölçmeyi planlamaktadır.
Avrupa Merkez Bankası 2005 yılından itibaren yüksek saymaca değere sahip banknotlara, kalpazanlığı engellemek amacıyla RFID etiketler yerleştirmiştir.
Yukarıda verilenler RFID teknolojisinin aktif olarak kullanıldığı uygulamaların sadece küçük bir kısmıdır. Bunların dışında RFID ile donatılması düşünülen bir çok farklı alan mevcuttur. Önemli dokümanlar, doğum belgeleri, sürücü belgeleri, eğitim sertifikaları, diplomalar, el yazmaları, tıbbi kayıtlar vb. birçok alanda RFID yakın zamanda hızlı bir şekilde kullanılmaya başlanmıştır.
Kullanımdaki Büyüme
Radyo frekansı ile tanıma sistemleri, otomatik tanımanın pratik bir yöntemi olarak, geçiş kontrolünden hayvan etiketleme sistemlerine kadar geniş kullanım alanlarında kendine hızlı bir şekilde büyük yer bulmuştur. RFID sistemleri şimdilerde bazı uygulamalarda çubukkodların yerini almakta, bazı uygulamalarda ise tamamlamaktadır. Bu sistemlerin yukarıda verilen birçok alanda kolaylıklar ve maliyetlerde düşüş getirmesi beklenmektedir, maliyetlerdeki düşüsün %8 ila %10 arasında olması beklenmektedir.
Teknolojinin kullanım alanları henüz bazı kısıtlardan dolayı sınırlı olsa dahi, Evans Data Corporation’ın bilgi teknolojileri marketinde yaptırdığı araştırma sonucu bir önceki yıla göre 2005 yılında RFID kullanımında %450lilik bir artış olmuştur, yine 2006 sonuna bu artışın %96 olması beklenmektedir.
Gizlilik ve Güvenlik
Günümüzde basit RFID okuyucuları fiyatları 20 dolara kadar düşmüştür. Devreler ve makaleler birçok elektronik ve benzer dergilerde, konuya ilgi duyup kendi okuyucularını yapmak isteyenlere özel ayrıca yayınlanmıştır. Bu teknolojiyle ilgili gizlilik ve güvenlik kaygıları vardır ve aşağıda verilen alanlarda özellikle öne çıkmaktadır.
- Yer gizliliği - Müşteri bilgileri - Kolektif casusluk - Güvenli olmayan ortamlar - Servisin reddedilmesi - Dolandırmak - Teknik saldırılar - Destek sistemleri
Yer Gizliliği: Veri etiketlerden çekilerek bireyleri izlemek için kullanılabilir, böylece bireyin yer gizliliğini tehdit etmiş olur. Bu sadece RFID sistemlere özgü değildir, cep telefonu sistemleri, bazı mavi diş ve kablosuz cihazları da aynı konuda gizliliği tehdit etmektedir.
Müşteri Bilgileri: Müşteri ürünleri satın aldıkça, müşterinin satın alma izi ve yüksek fiyattan satın aldığı ürünlerin deseni müşteri bilgileri gizliliğini tehdit eder.
Kolektif Casusluk: Ürünler üzerinde korumasız RFID etiketleri kullanılırsa, rakipler, pazarlama kurumlar, medya ve özel müfettişler, başka firmanın stoklarını rahatça takip edebilir, bu stoklar hakkında fazlasıyla bilgi edinebilir. Bu bilgiler sayesinde de firmanın satışlarını düşürebilir, ürünlerin karışmasına neden olabilirler.
Güvenli olmayan ortamlar: Güvenli olmayan saldırıya açık ortamlarda bulunan RFID etiketleri şiddetli elektronik ve fiziksel ataklara maruz kalabilir. Buna örnek tedarik zincirleri, üretim işlemleri ve konteynır izleme işlemleri verilir.
Servisin reddedilmesi: Servisin reddedilmesi, alanın radyo frekansı ile doldurulması sonucu okuyucuları kısıtlayarak sağlanmaktadır.
Dolandırmak: Dolandırıcılık etiket ile okuyucu arasındaki alışveriş sırasında sinyalin taklit edilip kopyalanması ile olmaktadır. Bu özellikle geçiş kontrol sistemleri için büyük tehdit oluşturmaktadır. Teknik olarak saldırganların etiketin içeriğini kolayca değiştirmesi ve bu şekilde hırsızlık yapmaları mümkündür.
Teknik Saldırılar: Kablosuz oldukları için, pasif RFID etiketleri hatalı indükleme, zamanlama saldırıları ve güç analizi ataklarından kolayca etkilenebilirler. Diğer kablosuz cihazlarda benzer saldırılardan etkilenebilirler. Alman teknoloji teşkilatından danışman Lukas Grunwald’ın yazdığı RFDump adındaki program, RFID etiketlerini okuyup yeni baştan yazabilmektedir. Bu araç internetten elde edilebilinir.
Destek sistemleri: Microsoft, Axapta, Great Plains ve Navision sistemlerinde RFID desteği vermektedir. SAP , RFID teknolojilerini benimseyip kendi uygulamalarında kullanmaya başladı. Oracle 10g veritabanı ve uygulama sunucularında RFID veri akışı desteği sağlamaktadır.
bize görüşlerinizi iletin. bilgi@mantis.com.tr
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Araştırma Geliştirme İş Ahlakı Verimlilik Fırsat Eşitliği Toplumsal Sorumluluk Çalışanların Mutluluğu |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
MANTiS Yazılım Danışmanlık Ltd Şti. |
Ana Sayfa - Kurumsal - Faaliyet Alanları - Çözümler - Site Haritası - İletişim |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
